Gedachten bij de week door ds. Wim Vermeulen

Vorige week zaterdag was het weer eens tijd voor een be­zinningsdag van de kerkenraad. Als kerkenraad proberen we ons (bijna) ieder jaar een keer een dag terug te trekken om ons te bezinnen op een thema dat ons bezig houdt. Dit jaar waren we te gast in Tienhoven (voorbij West­broek nog een kwartiertje doorfietsen) en hielden we ons bezig met “het publieke spreken van de kerk”…

Regelmatig worden we als kerkenraad en predikanten van de Jacobikerk uitgedaagd om “ergens iets van te vinden”. Dat “ergens” kan van alles zijn, maar meestal heeft het wel iets met de actualiteit te maken. Buurt­be­woners maken zich bijvoorbeeld druk om de komst van sekswerkplekken in par­keergarage Paardenveld en vra­gen de Jacobikerk om samen met hen daartegen ten strijde te trekken. Of gemeenteleden weten zich sterk be­trokken op de situatie in Israël/Gaza en informeren naar het standpunt van de kerkenraad. Of… je kunt zelf ook vast voorbeelden bedenken.

Als kerkenraad proberen we zo goed en zo kwaad als dat gaat daarin een weg te vinden. Dat is om een aantal rede­nen vaak niet zo eenvoudig. Vaak gaat het om zaken waar de meningen (sterk) over verdeeld zijn. Wat wordt dan “het” standpunt van “de” Jacobikerk? Ook gaat het nogal eens over thema’s die wel binnen onze cirkel van betrokkenheid, maar ver buiten onze cirkel van invloed liggen. Niet zelden hoopt degene die de kerkenraad vraagt ergens iets van te vinden op bevestiging van het standpunt dat hij of zij toch al innam. Wordt dat be­ves­tigd, dan heet de kerkenraad “profe­tisch”, zo niet, dan is er vaak teleurstelling. Kortom, het pu­blieke spreken van de kerk is nogal een thema.

Om die reden namen we een deskundige in de arm. Prof. Niels den Hertog, hoogleraar publieke theologie aan de Theo­logische Universiteit Apeldoorn, schetste een aantal hel­pende grondlijnen. Hij knoopte aan bij de geloofs­belij­denis van Bern, een reformatorische geloofsbelijdenis uit 1528. “De heilige christelijke kerk, wier enige hoofd Chris­tus is, is uit het Woord van God geboren, daarin blijft zij en ze hoort niet naar de stem van een vreemde.” Het kerkelijke spre­ken, aldus Niels, begint dus met luiste­ren. De kerk on­der­scheidt zich van de wereld door de stem naar wie zij luis­tert. Het spreken van de kerk be­staat dus in de eerste plaats in alles wat zij doet in reac­tie op het luisteren naar de stem van de goede Her­der. Dat begint, zo benadrukte Niels, niet pas als de kerk “ergens iets van vindt” maar op zon­dag. Als chris­te­nen samen zijn rondom het Woord, in lied, gebed en schuld­belijdenis, rond het doopvont en aan de avond­maalstafel. Dáár spreekt de kerk haar belangrijkste pu­blie­ke woord. Liturgie is in zich zelf al politiek en de zondag is, aldus Niels, een heel belangrijk “publiek protest”.

Soms moet er meer gebeuren en kan de kerk over een be­paalde zaak niet zwijgen. Daarvoor had Niels ook een aantal handreikingen, waarvan ik er graag een paar doorgeef:  (1) Laat het gebed altijd de plek zijn waar het pu­blieke spre­ken van de kerk wordt geboren. (2) Werk zoveel mogelijk samen met andere kerken. (3) Verdubbel niet slechts (een deel van) de publieke opinie. (4) Denk goed na over welke vorm het publieke spreken moet heb­ben. In de Bijbel is het vaker een goede vraag die iets in beweging dan een lang be­toog. (5) Denk na over wat wel en niet binnen je in­vloeds­sfeer ligt. (6) Wees er zeker van dat in je publieke spreken de Stem van de Goede Her­der te horen is. (7) Besef in welk krachtenveld je je begeeft. (8) Spreek liever over kerkelijk ge­tuigenis dan over kerkelijk spreken. Een getuigenis kan ook uit iets heel anders bestaan dan spreken – en dat is soms veel krachtiger. Zo kregen we als kerkenraad heel wat mee waarmee we ons voordeel kunnen doen. Niet alleen als ker­kenraad trouwens, wij allemaal. Daarom geef ik er ook graag iets van door. Want “de” kerk, dat zijn we samen.