Gedachten bij de week door ds. Wim Vermeulen

Tijdens de voorbereidingsbijeenkomst op de vorige doopdienst (10 mei), lazen we een brief van Dietrich Bonhoeffer. Een beroemd geworden brief die hij schreef aan zijn zus en zwager, ter gelegenheid van de doop van zijn neefje Wilhelm Rüdiger Bethge. Een indrukwekkende brief ook, helemaal als je bedenkt dat Bonhoeffer deze schreef vanuit de gevangenis. Een paar weken later schreef hij aan diezelfde zwager een brief ter gelegenheid van Pinksteren…

In de brief proef je dat de oorlog nog volop gaande is. Tegelijkertijd proef je dat het gewone leven doorgaat – ook tijdens een oorlog. De Pinksterdagen in (mei) 1944 waren zomers warm, net als de Pinksterdagen dit jaar. Bonhoeffer had gehoopt op meer post rond de Pinksterdagen. Heel begrijpelijk, als je bedenkt dat hij op dat moment al meer dan een jaar opgesloten zat in de gevangenis. Hele gewone en menselijke observaties en behoeften worden in de brief afgewisseld door diepzinnige gedachten.

Voor Bonhoeffer is het Pinksterfeest het feest van de meerstemmigheid. In de brief vallen woorden als “polyfoon” en “meerdimensionaal”. Expliciet uitleggen waarom hij deze woorden nu juist aan Pinksteren verbindt, doet hij niet. Ik vul het daarom maar een beetje in, hopelijk in de geest van Bonhoeffer. Het meerstemmige van Pinksteren zit (zou ik zeggen) in het feit dat de leerlingen met Pinksteren God op een nieuwe manier leerden kennen. Niet langer in Jezus Christus als mens op aarde, maar door de kracht van (Zijn!) Geest. Als we aan God denken, dan denken we sinds Pinksteren “meerstemmig” aan God. Aan God die boven ons is als Vader, naast ons in Jezus Christus, en in ons in de Heilige Geest.

Het geloof dat God door de kracht van zijn Geest in ons woont, wordt voor Bonhoeffer in de gevangenis heel concreet. Bonhoeffer probeert “meerdimensionaal” met heel concrete situaties om te gaan, zoals de regelmatig terugkerende luchtalarmen. Die veroorzaken veel paniek onder de gevangenen, en ook Bonhoeffer is daar natuurlijk niet immuun voor. Tegelijkertijd schrijft hij: “Als er bijvoorbeeld alarm is en je laat je niet volkomen absorberen door zorg om je eigen veiligheid maar je probeert ook een sfeer van rust te scheppen, dan wordt de situatie meteen volkomen anders; dan wordt het leven niet gereduceerd tot één enkele dimensie (zoals angst), maar blijft het meerdimensionaal en polyfoon. (…) We moeten de mensen bevrijden van het eenbaansdenken. Dat is een voorbereiding en een voorwaarde voor het geloof. Maar alleen het geloof zelf kan ons in staat stellen echt meerdimensionaal te leven en dit Pinksterfeest te vieren ondanks alarm.”

Dat lijkt me ook een mooie en zinvolle opdracht voor dit Pinksterfeest. Er is veel gaande in de wereld. Dat beleven we, allemaal op onze eigen manier. Tegelijkertijd laten we ons er niet door opslokken. We vieren zondag de komst van Gods Geest en de heel concrete uitwerking daarvan in de levens van mensen. Maar liefst vierentwintig gemeenteleden leggen belijdenis van hun geloof af en vijf van hen worden ook gedoopt. Een prachtig, meerstemmig koor – samen in de Naam van Jezus, bijeen gehouden door de Heilige Geest.