Gedachten van de Week door ds. Kees van Ekris (scriba van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland)

De Bergrede opent met Jezus die “de schare” ziet. De schare is die grote menigte van mensen die verbonden zijn in
hun rafeligheid en hun onbestemde verlangens. Jezus heeft hen op het oog, Hij is een man van de straat. Elke dag
heeft Hij wel een ontmoeting met iemand van die schare. Met het oog op hen “klimt Hij op een berg”. Dan begint de
toespraak die de eeuwen door mensen heeft geïntrigeerd en bezield. Een heel aparte groep mensen, leerlingen, wordt
zaliggesproken: zij die treuren, zachtmoedig zijn, hongeren naar gerechtigheid, zij die ontfermers zijn, vredestichters,
bereid om te lijden en vervolgd te worden. Waarom? Wat is het geheim?
“Jullie zijn het zout van de aarde”, zegt Jezus. Boeiende vraag: zie jij jezelf als zout op jouw werkplek? Wat wordt
ermee bedoeld? Zout heeft in ieder geval drie betekenissen. Het speelt een rol in de offerdienst, in de theologie van
het verbond, en het is bederfwerend. “Elk offer”, staat in Leviticus 2, “zul je zouten met zout, het is het zout van het
verbond met je God.” Jullie zijn zout. Jullie zijn een zichtbaar teken voor de schare van het verbond dat God in Jezus
Christus heeft gesloten met deze wereld. Dat teken moet zichtbaar zijn voor de ogen van de mensen. Zonder dat
signaal, dat teken, voelt de wereld zich beroofd van verbond en van verbinding. Daarom moeten we dicht bij het
verdriet blijven, bij de armoede, bij de rafeligheid, bij het onrecht. Daarom moet je vol ontferming zijn, zodat je leven
voor deze concrete mensen een signaal is van het verbond en van verbinding. Ben jij een signaal, een teken dat
mensen zich opgenomen voelen in verbinding met God?
Zout is ook bederfwerend. Wie zout is, wiens werk, wiens persoonlijkheid, wiens roeping gezouten is, die werkt mee
aan het behoud van de wereld. De tijden waarin wij leven hebben een sterke uit elkaar vallende trek. Het bederf zit in
de dingen. Mensen worden uit elkaar getrokken, verschillen worden geaccentueerd, hardheid is overal. Deze wereld
ziet weinig allure in mensen die tijd hebben voor verdriet, voor zachtmoedigheid, voor de wil tot vrede. De wereld lijkt
soms geëquipeerd voor brutale, nietsontziende mensen. Er zit iets tirannieks in onze tijd. Een doodsdrift, zei Jacques
Ellul. Wie belichaamt het signaal van de verbondenheid van God en mensen en van mensen onderling? Jullie, zegt
Jezus tegen zijn leerlingen, jullie zijn het zout van de wereld, jullie gaan het bederf tegen doordat je anders kijkt en
denkt en doet.
Het valt mij op dat de Bergrede in het meervoud spreekt: een gemeenschap wordt aangesproken. Jullie. En het valt me
op dat het om zichtbaarheid gaat: het moet zichtbaar worden wie jullie zijn vanuit Jezus. De inspiratie om “mens van
de Bergrede” te willen zijn, en steeds weer te worden, is geen luxe. Het is ook keihard werken en soms rebels nee
zeggen, om mens te blijven en om menselijkheid te blijven bewaken. Het is rebels om in een tijd van welvaart, haast,
haat en zelfgerichtheid te blijven luisteren naar de schreeuw die je hoort, en die schreeuw te beleven als een roeping.
De gedachten bij de week zijn deze keer een fragment uit een overdenking die scriba Kees van Ekris hield voor geestelijk
verzorgers in de kerk. Ze zijn een aansporing voor ons allen om zout van de aarde te zijn. Wil je meer verdiepende stukken vanuit
de PKN lezen? Kijk dan eens hier.