Gedachten bij de week door ds. Willem Jan de Hek

“In de abdij op het Schotse eiland Iona veranderde mijn leven. Daar in de kerkbanken, bij kaarslicht, begon ik te huilen. Ik was zo moe. Ik was zo opgelucht dat ik hier was, weg van mijn leven, tussen vreemden. Misschien was het de eenvoud van de Iona-gebeden, misschien was het iets met de oude stenen en de eeuwenoude wind die door de kerk waaide, maar ik huilde bijna elke dienst. Kun je dat geloof noemen, het loslaten van de rede, een kortstondig branden van het hart? Op Iona verlangde ik naar onze uren in de kerk als naar voedsel. De woorden in het gebedenboek voelden voor mij als ontsnappingskleppen. Elk vers dat we spraken in koor, was alsof er nieuwe schuld of pijn uit mijn lichaam werd losgelaten. Ik had een taal voor geloof gevonden die ik kon toelaten.”

Dit citaat van Lamorna Ash (journaliste voor The Guardian) klonk afgelopen maandag in de Jacobikerk. Prof. Geurt Henk van Kooten (hoogleraar Nieuwe Testament in Cambridge) haalde ze aan in de eerste Willibrordlezing, georganiseerd door de PThU bij de opening van het academisch jaar. De lezing ging over wat in het Verenigd Koninkrijk soms “the surprising rebirth of belief in God” wordt genoemd. Van Kooten verwees in zijn lezing naar de historische verwoesting van het middenschip van de Utrechtse Dom door een valwind in 1674. Voor hem staat die gebeurtenis model voor de seculiere storm die sinds de jaren zestig door West-Europa raasde. Maar zoals de Dom zijn transept en koor behield, zo zien we dat de contouren van het Evangelie zich nog steeds helder en toegankelijk in een open wereld kunnen aftekenen.

Secularisatie wordt vaak gezien als bedreiging, maar Van Kooten ziet een hernieuwde openheid voor het geloof om zich heen. Zelfs in diep geseculariseerde landen groeit opnieuw belangstelling voor het Evangelie. Bijvoorbeeld bij de Generatie Z. Allerlei onderzoeken tonen aan dat zij meer open staan voor spirituele zingeving dan hun ouders. Jongeren kampen met sociale media, psychische druk en toekomstangst, en ervaren het christendom als tegenwicht tegen individualisme. In de woorden van Lamorna Ash: “Ik merk een duidelijke verandering in de manier waarop mijn leeftijdsgenoten over religie praten in vergelijking met de generaties voor ons. Onze gesprekken worden gekenmerkt door een grotere tolerantie en openheid ten opzichte van religieuze denkwijzen. Dit zegt volgens mij veel over de wereld waarin we volwassen zijn geworden. Wij zijn de eerste generatie die smartphones en sociale media in onze kindertijd hebben meegemaakt. Sociale media brengen de rest van de wereld dichterbij, maar zorgen er ook voor dat we ons steeds meer geïsoleerd voelen. We verlangen naar een soort fysieke gemeenschap.”

Ik herken veel in wat Geurt Henk van Kooten en Lamorna Ash beschrijven, bijvoorbeeld in allerlei gesprekken met allerlei Utrechters binnen en buiten de kerk. Soms weten ze ook de weg naar de kerk (weer) te vinden. Wat is het mooi dat we juist in déze tijd geroepen zijn om gemeente van Christus te zijn. Inderdaad, een heel ander soort fysieke gemeenschap. In de Jacobi wordt al eeuwenlang liturgie gaande gehouden. In lofzang, gebeden, verkondiging en ontmoeting. En we bidden dat de Geest ons de weg wil wijzen hoe we present mogen blijven in de stad. Gegrond in het evangelie, staande in een rijke traditie en met een open blik en open oor naar de wereld om ons heen.